Personnummer i folkbokföring po szwedzku – słownictwo na start

Kto przyjeżdża do Szwecji, bardzo szybko słyszy pytanie Har du personnummer? – „Masz personnummer?”. Pada w banku, w przychodni, przy zapisie na siłownię, w bibliotece i przy podpisywaniu umowy na telefon. Dlatego zanim nauczysz się zamawiać kawę, warto opanować słownictwo wokół tego numeru.

Czym jest personnummer

Personnummer to szwedzki numer identyfikacyjny – coś w rodzaju polskiego PESEL-u. Składa się z daty urodzenia i czterech cyfr, np. 850312-1234 (rok, miesiąc, dzień, kreska, cztery cyfry). Nadaje go Skatteverket – szwedzki urząd skarbowy, który prowadzi też ewidencję ludności.

Ta ewidencja nazywa się folkbokföring. Słowo warto rozłożyć na części, bo tak łatwiej je zapamiętać:

• folk – lud, ludność,
• bok – książka, księga,
• föring – prowadzenie (od föra – prowadzić).

Czyli dosłownie „prowadzenie księgi ludności”. Kiedy ktoś jest wpisany do tej ewidencji, mówi się, że jest folkbokförd – zameldowany. Zdanie Jag är folkbokförd i Malmö znaczy „Jestem zameldowany w Malmö”.

Samordningsnummer – drugie słowo, które usłyszysz

Obok personnummer istnieje samordningsnummer (dosłownie „numer koordynacyjny”). To numer dla osób, które nie są (albo jeszcze nie są) wpisane do folkbokföring, a urzędy i tak muszą je jakoś zidentyfikować. Wygląda podobnie do personnummer. Kiedy się go dostaje i do czego wystarcza – sprawdź na skatteverket.se, bo to kwestia przepisów, a nie języka. Dla nas ważne jest, żeby rozpoznać słowo, gdy padnie w rozmowie.

Dlaczego wszędzie pytają o personnummer

Szwecja jest mocno zcyfryzowana, a wiele usług łączy się z tym jednym numerem. Stąd pytanie pojawia się w miejscach, w których w Polsce nikt by o nic nie pytał. Oto miejsca, gdzie najpewniej je usłyszysz:

Kiedy jeszcze nie masz numeru, nie panikuj – wystarczy umieć to powiedzieć. W tabeli masz zdania, które przydadzą się w każdym z tych miejsc.

Słownictwo z urzędu w pigułce

Te słowa wrócą na stronie Skatteverket, w formularzach i w listach:

• Skatteverket – urząd skarbowy (prowadzi też folkbokföring),
• anmäla – zgłosić; en anmälan – zgłoszenie,
• flytta till Sverige – przeprowadzić się do Szwecji,
• ett pass – paszport,
• ett ID-kort – dowód osobisty; potocznie leg (od legitimation),
• ett personbevis – wyciąg z ewidencji ludności,
• en adress – adres; en postadress – adres korespondencyjny,
• ett födelsedatum – data urodzenia,
• ett anställningsavtal – umowa o pracę,
• en blankett – formularz, druk,
• en handläggare – urzędnik prowadzący sprawę.

Zwroty do urzędu

Wizyta w urzędzie to rozmowa z kimś, kto mówi szybko i używa słów, których jeszcze nie znasz. Przygotuj się na kilka standardowych sytuacji.

Gdy zaczynasz rozmowę

• Hej! Jag skulle vilja anmäla att jag har flyttat till Sverige. – Dzień dobry, chciałbym zgłosić, że przeprowadziłem się do Szwecji.
• Jag har en fråga om personnummer. – Mam pytanie w sprawie personnummer.
• Jag har bokat en tid klockan tio. – Jestem umówiony na dziesiątą.

Gdy czegoś nie rozumiesz

• Förlåt, kan du prata lite långsammare? – Przepraszam, możesz mówić trochę wolniej?
• Kan du upprepa det, tack? – Możesz powtórzyć?
• Jag förstår inte riktigt. Vad betyder ...? – Nie do końca rozumiem. Co znaczy…?
• Kan du skriva det åt mig? – Możesz mi to zapisać?

Ostatnie zdanie jest bardzo praktyczne: urzędnik zapisze nazwę formularza albo strony, a Ty sprawdzisz ją potem w spokoju.

Gdy pytasz o dokumenty i dalsze kroki

• Vilka handlingar behöver jag ta med? – Jakie dokumenty muszę przynieść?
• Kan jag göra det på nätet? – Czy mogę to zrobić przez internet?
• Hur får jag veta när det är klart? – Jak się dowiem, kiedy będzie gotowe?
• Kommer beskedet med posten? – Czy odpowiedź przyjdzie pocztą?

Zwróć uwagę na szyk w pytaniach: czasownik stoi na początku (Kan jag..., Kommer beskedet...). To ta sama zasada, którą poznajesz w lekcji 1 przy pierwszych pytaniach.

Mini-dialog: przy okienku

Przeczytaj na głos, najlepiej dwa razy – raz za siebie, raz za urzędnika.

• Handläggare: Hej, vad kan jag hjälpa dig med? – Dzień dobry, w czym mogę pomóc?
• Ty: Hej! Jag har flyttat hit och vill bli folkbokförd. – Dzień dobry, przeprowadziłem się tu i chcę się zameldować.
• Handläggare: Har du pass med dig? – Masz przy sobie paszport?
• Ty: Ja, här är det. Jag har också mitt anställningsavtal. – Tak, proszę. Mam też umowę o pracę.
• Handläggare: Bra. Vilken adress bor du på? – Dobrze. Pod jakim adresem mieszkasz?
• Ty: Storgatan 12 i Västerås. – Storgatan 12 w Västerås.
• Handläggare: Du får ett besked med posten. – Dostaniesz odpowiedź pocztą.
• Ty: Tack så mycket! Hej då. – Dziękuję bardzo, do widzenia.

Słowo besked (odpowiedź, wiadomość, decyzja) usłyszysz często – nie tylko w urzędzie, ale też po rozmowie o pracę.

Jak podać swój personnummer na głos

Czasem trzeba podać numer przez telefon. Najprościej mówić cyfra po cyfrze albo w parach – rozmówca i tak zapisze. Ćwicz liczby od zera do dziewięciu: noll, ett, två, tre, fyra, fem, sex, sju, åtta, nio. Kreskę często się pomija albo mówi streck. Liczby i literowanie przez telefon ćwiczysz w lekcji 3, a pełną wizytę w Skatteverket – w lekcji 29.

Typowe błędy Polaków

1. Dosłowne „zameldowanie”. Polacy szukają słowa „meldunek”, a w Szwecji mówi się po prostu folkbokföring i folkbokförd.
2. Mylenie numerów. Personnummer i samordningsnummer to dwie różne rzeczy. Gdy ktoś pyta o pierwszy, a masz drugi – powiedz to wprost.
3. „Pan/Pani” w urzędzie. W Szwecji do urzędnika też mówi się du. To nie jest niegrzeczne, tylko normalne.
4. Brak rodzajnika przy słówkach. Kto zapisze samo „blankett”, za tydzień nie wie, czy to en, czy ett.

Ćwiczenie na dziś

Powiedz na głos trzy zdania, tak jakbyś stał przy okienku:

1. Nie mam jeszcze personnummer.
2. Jakie dokumenty muszę przynieść?
3. Czy mogę to zrobić przez internet?

Klucz: Jag har inget personnummer än. – Vilka handlingar behöver jag ta med? – Kan jag göra det på nätet?

Słówka z tego tekstu znajdziesz w słowniku kursu, a powtórzysz je w fiszkach.

Najczęstsze pytania