Siffror och telefon

Zanim zaczniemy: dlaczego liczby są pierwsze

Możesz nie umieć opowiedzieć o swojej rodzinie i przeżyjesz. Ale gdy w przychodni padnie pytanie o wiek, w aptece o de fyra sista (cztery ostatnie cyfry numeru personnummer), a przy kasie usłyszysz cenę, liczby przestają być ćwiczeniem i stają się warunkiem załatwienia sprawy.

Szwedzkie liczebniki są regularne w budowie, ale nie zawsze brzmią tak, jak wyglądają. Kilka z nich, akurat tych, które padają najczęściej, ma wymowę, której nie odczytasz z zapisu: sju i sjutton zaczynają się szwedzkim „sj", tjugo brzmi „śugo", a fyrtio — „förti". Kto uczy się ich z pisowni, nie rozpozna ich w rozmowie.

Liczby od 0 do 20

Do dwudziestu trzeba je po prostu znać. Od trzynastu widać wzór — końcówka -ton, jak polskie „-naście": tretton, fjorton, femton.

Pułapki wymowy i zapisu. sju (7) i sjutton (17) zaczynają się szumiącym „sj" z lekcji 2. arton (18) pisze się przez a, nie ✗ åttaton. tjugo (20) brzmi „śugo", a w mowie często „śugi". nio i tio w zwykłej rozmowie to „nie" i „tie". Tych naucz się ze słuchu, nie z zapisu.

en czy ett? Liczbę 1 przy liczeniu mówi się ett. Przed rzeczownikiem dopasowuje się do jego rodzaju: en krona, ale ett år. O rodzajach — w lekcji 4.

Dziesiątki i liczby złożone

Od dwudziestu w górę jest już całkiem prosto — dziesiątka, potem jedność, razem, bez łącznika. Dokładnie jak po polsku, bez niemieckiego odwracania:

W mowie końcówka -tio traci „o". Piszesz trettio, fyrtio, femtio, a słyszysz „tretti, förti, femti". I uwaga na fyrtio: pisze się przez y, ale czyta przez ö — „förti". Kto szuka w głowie słowa „fyr-", zapisze ze słuchu zupełnie inną liczbę.

Gramatyka: att ha (mieć) i wiek

Czasownik att ha jest drugim po att vara czasownikiem, którego potrzebujesz od razu. Forma teraźniejsza to har — i znów jedna dla wszystkich osób.

Uwaga: wieku się nie „ma". Po polsku „mam trzydzieści lat", po szwedzku jest się w wieku: Jag är trettio år (albo trettio år gammal). Konstrukcja z har byłaby kalką z polskiego i od razu słychać w niej obcokrajowca. Pytanie brzmi Hur gammal är du? — dosłownie „jak stary jesteś".

Zwróć też uwagę, że år nie zmienia formy w liczbie mnogiej: ett år, två år, trettio år. Rzeczowniki rodzaju ett zakończone na spółgłoskę tak mają — wrócimy do tego w lekcji 40.

Dialog 1 — På Skatteverket

Personnummer to szwedzki odpowiednik PESEL-u: data urodzenia i cztery cyfry (920314-5793). Nadaje go Skatteverket (urząd skarbowy, który prowadzi też ewidencję ludności) po zameldowaniu — folkbokföring. Bez niego nie założysz konta w banku, nie dostaniesz BankID i nie zapiszesz się do przychodni.

Numer telefonu i adres

Szwedzki numer komórkowy ma dziesięć cyfr i zaczyna się od 07: 070-123 45 67. Prefiks czyta się cyfra po cyfrze (noll sju noll), a resztę zwykle trójką cyfr i parami: ett två tre, fyrtiofem, sextiosju. Kto dyktuje wszystko pojedynczo, zostanie zrozumiany, ale sam nie zrozumie, gdy usłyszy pary.

Kod pocztowy ma pięć cyfr, zapisuje się go z odstępem (414 59) i najczęściej czyta cyfra po cyfrze: fyra ett fyra, fem nio. Numer domu stoi po nazwie ulicy, a „małpa" w adresie e-mail to po szwedzku snabel-a — „a z trąbą słonia".

Dialog 2 — Numret, tack

Czytanka: Papper och nummer

Słownictwo lekcji 3

Trzy słowa, które Polak łatwo myli: ett nummer to numer (telefonu, domu), en siffra — cyfra, a ett tal — liczba w matematyce.

Ćwiczenia podsumowujące

Podsumowanie

• Kilka liczb brzmi inaczej, niż wygląda: sju, sjutton (szwedzkie „sj"), tjugo („śugo"), fyrtio („förti"). arton pisze się przez a.
• Powyżej dwudziestu: dziesiątka plus jedność, razem — trettiofem. W mowie -tio brzmi „-ti".
• Wieku się nie „ma", wiekiem się „jest": Jag är trettio år, nie jag har.
• att ha → har — jedna forma dla wszystkich osób, jak är.
• Komórka ma dziesięć cyfr: prefiks cyfra po cyfrze, reszta trójką i parami. Personnummer to data urodzenia plus de fyra sista.

W następnej lekcji: rodzina i rodzaje en / ett — pierwszy prawdziwy próg szwedzkiej gramatyki.