Trzy sposoby mówienia o przyszłości
Szwedzki nie ma osobnego czasu przyszłego. Ma trzy konstrukcje, które się nie pokrywają — i wybór między nimi mówi coś o Twoim zamiarze.
| Forma | Kiedy | Przykład |
|---|---|---|
| ska + bezokolicznik | zamiar, decyzja, plan | Jag ska åka till Stockholm. |
| kommer att + bezokolicznik | przewidywanie, coś stanie się samo | Det kommer att regna i morgon. |
| czas teraźniejszy | plan z podanym czasem, rozkład | Jag åker till Stockholm på fredag. |
Ska — bo tak postanowiłem.
Kommer att — bo tak będzie, niezależnie ode mnie.
Jag ska sluta röka. (postanowiłem) kontra
Det kommer att bli kallt. (prognoza).
Gdy w zdaniu stoi konkretny czas, najnaturalniejszy jest po prostu czas teraźniejszy:
Vi ses på fredag.
✓ Det kommer att regna.
✗ Det kommer regna.
(W mowie potocznej att bywa połykane, ale w piśmie musi być.)
Za to po ska — jak po każdym modalnym —
att nie występuje: Jag ska åka.
Zdania podrzędne
Do tej pory budowałeś zdania proste. Teraz połączysz je w jedno — a przy okazji poznasz jedyny wyjątek od reguły „inte za czasownikiem”.
| Spójnik | Znaczenie | Przykład |
|---|---|---|
| att | że | Jag tror att det blir fint. |
| när | kiedy, gdy | Jag ringer när jag kommer hem. |
| om | jeśli; czy | Om det regnar stannar vi hemma. |
| för att | żeby, ponieważ | Jag lär mig svenska för att få jobb. |
| eftersom | ponieważ | Jag stannar hemma eftersom jag är sjuk. |
| som | który | Mannen som bor här är läkare. |
Jag vet att han inte är hemma. — Wiem, że nie ma go w domu.
Hon säger att hon inte kan komma. — Mówi, że nie może przyjść.
Eftersom jag inte har bil, åker jag buss. — Ponieważ nie mam samochodu, jeżdżę autobusem.
Całe zdanie podrzędne zajmuje wtedy pozycję pierwszą — a w zdaniu
głównym czasownik nadal musi być drugi, więc podmiot przeskakuje za niego:
Om det regnar, stannar vi hemma. — Jeśli będzie padać, zostaniemy w domu.
När jag kommer hem, ringer jag dig. — Gdy wrócę do domu, zadzwonię do ciebie.
To ta sama reguła V2, którą znasz od lekcji 1 — tylko pozycję pierwszą zajmuje teraz całe zdanie.
Dialog 1 — Vad ska du göra i år?
Jag hör av mig. — Odezwę się.
Säg till om du behöver hjälp. — Daj znać, jeśli będziesz potrzebować pomocy.
Vi hörs! — Do usłyszenia!
Wszystkie trzy usłyszysz codziennie i wszystkie zawierają gramatykę z tej lekcji.
Powtórka całego poziomu A1
Trzynaście lekcji w jednej tabeli. Jeśli coś z tej listy nie jest oczywiste — wróć do wskazanej lekcji, zanim podejdziesz do egzaminu.
| Zagadnienie | Reguła w jednym zdaniu | Lekcja |
|---|---|---|
| Czasownik w teraźniejszym | Jedna forma na wszystkie osoby; cztery grupy: -ar, -er, -r, nieregularne | 1, 3 |
| Szyk zdania | Czasownik na drugiej pozycji; przy okoliczniku na przodzie podmiot za czasownikiem | 1, 3 |
| Pytania | Słowo pytające + czasownik; pytanie tak/nie zaczyna czasownik | 1 |
| Rodzaj | en (75%) i ett (25%) — uczyć się razem ze słowem | 2 |
| Forma określona | Końcówka na końcu wyrazu: bilen, huset | 2 |
| Liczba mnoga | Pięć grup; ett-słowa na spółgłoskę bez końcówki | 2 |
| Przeczenie | inte zaraz za czasownikiem — poza zdaniem podrzędnym | 2, 13 |
| Modalne | ska, vill, kan, måste, får, bör + bezokolicznik bez att | 4, 9 |
| Przymiotnik | -t dla ett, -a dla reszty | 5 |
| Określoność z przymiotnikiem | Podwójnie: den stora bilen | 5 |
| det finns | „jest, znajduje się” — det nigdy nie znika | 6 |
| Przyimki miejsca | i wnętrza i kraje, på instytucje, wyspy, komunikacja | 6 |
| Tryb rozkazujący | Temat czasownika: gå! ring! kom! | 7 |
| Przysłówki częstotliwości | Za czasownikiem, jak inte | 8 |
| Czasowniki zwrotne | mig, dig, sig, oss, er, sig | 9 |
| Preteritum | -ade, -de/-te, -dde, nieregularne | 11 |
| Perfekt | har + supinum; bez określenia czasu | 12 |
| Przyszłość | ska (zamiar), kommer att (prognoza), teraźniejszy (plan) | 13 |
| Zdanie podrzędne | inte PRZED czasownikiem | 13 |
Dialog 2 — Ska vi ses?
Czytanka
Dialogi ćwiczą reagowanie, ale prawdziwą płynność w czytaniu daje dopiero dłuższy tekst ciągły. Kliknij dowolne zdanie, żeby je usłyszeć, albo odsłuchaj całość. Tłumaczenie odsłoń dopiero wtedy, gdy naprawdę utkniesz — pierwsze podejście zrób ze zgadywania z kontekstu.
Nästa år ska jag göra tre saker. Först ska jag klara SFI. Jag läser svenska tre kvällar i veckan och det går ganska bra. Min lärare säger att jag inte ska vara rädd för att prata. W przyszłym roku zrobię trzy rzeczy. Najpierw zdam SFI. Uczę się szwedzkiego trzy wieczory w tygodniu i idzie całkiem dobrze. Nauczycielka mówi, że nie mam się bać mówić.
Sedan ska min familj flytta hit. Min fru vill inte flytta förrän jag har fast jobb. Om allt går bra skriver jag kontrakt i mars. Då kommer vi att behöva en större lägenhet. Potem przeprowadzi się tu moja rodzina. Żona nie chce się przeprowadzać, dopóki nie będę miał stałej pracy. Jeśli wszystko pójdzie dobrze, podpiszę umowę w marcu. Wtedy będziemy potrzebować większego mieszkania.
Till sist ska vi köpa en bil. Nu har vi ingen bil och det fungerar bra i stan. Men när barnen börjar skolan blir det svårare. Jag har redan tittat på begagnade bilar på nätet. Na koniec kupimy samochód. Teraz nie mamy samochodu i w mieście działa to dobrze. Ale kiedy dzieci pójdą do szkoły, będzie trudniej. Już oglądałem używane samochody w internecie.
Om två år vill jag kunna prata svenska utan att tänka. Jag vet att det tar tid. Men varje dag förstår jag lite mer. Det räcker för mig. Za dwa lata chcę móc mówić po szwedzku bez zastanawiania. Wiem, że to wymaga czasu. Ale każdego dnia rozumiem trochę więcej. To mi wystarcza.
- Vad ska han göra först? — Klara SFI.
- Hur ofta läser han svenska? — Tre kvällar i veckan.
- När skriver han kontrakt? — I mars, om allt går bra.
- Varför behöver de en bil? — När barnen börjar skolan blir det svårare utan bil.
- Vad vill han om två år? — Kunna prata svenska utan att tänka.
Słownictwo lekcji 13
Ćwiczenia podsumowujące
Podsumowanie
Pięć rzeczy, które musisz wynieść z tej lekcji
- ska = zamiar, kommer att = prognoza, a przy podanym czasie wystarczy teraźniejszy.
- Po kommer zostaje att, po ska — nie.
- W zdaniu podrzędnym inte stoi PRZED czasownikiem.
- Zdanie podrzędne na przodzie zajmuje pozycję pierwszą — czasownik zdania głównego zostaje drugi.
- Masz komplet A1. Wszystko, co dalej, to więcej słów i dłuższe zdania — reguły są już Twoje.
Zrób test działowy 3, a potem egzamin A1 — cztery części, jak na prawdziwym egzaminie. Nic nie jest zapisywane ani oceniane; to sprawdzian dla Ciebie. Jeśli coś w powtórce wyżej nie było oczywiste, wróć do wskazanej lekcji przed egzaminem, a nie po nim.